Nie będziemy się jednak teraz zastanawiali nad artystyczną ideą filmu. Interesuje nas aspekt bardziej szczegółowy — owo uczucie prawdy, jakiego doznaje odbiorca dlatego, że aktor, który jest podporządkowany dwóm ze­społom norm zachowania jednocześnie, w jed­nym z tych zespołów niejako losowo musi wy­padać z jednej roli, by znaleźć się w innej.Oscylowanie między dwiema prawidłowościa­mi stwarza konieczną nieprzewidywalność (in­formacyjność) w granicach każdej ...

Współodniesienie różnorodnych elementów .jest szeroko stosowanym środkiem artystycz­nym. Montaż — jeden z jego rodzajów — moż­na określić jako współodniesienie różnorodnych elementów języka filmu. Niektóre style artys­tyczne zorientowane są na ostry konflikt zde­rzanych ze sobą elementów (tak powstają style metaforyczne w narracji prozatorskiej lub jas­krawa przeciwstawność bohaterów utworu na poziomie fabularnym.) Ale jakikolwiek styl byśmy wybrali — zdumiewający kontrastami lub sprawiający ...

Język filmo­wy ma konstrukcję, która czyni zeń mechanizm do „opowiadania zdarzeń za pomocą ruchomych obrazów”, z natury swej jest on narracyjny. Między narracją filmową i montażem istnieje głęboki związek.Zestawienie elementów może być dwojakiego rodzaju:Obydwa zestawiane elementy utożsamiają się na poziomie semantycznym lub logicznym, można o nich powiedzieć: to jedno i to samo. Jednakże reprezentując jeden i ten sam denotat (obiekt, ...

Repetycja artystyczna różni się od niearty­stycznej tym, że utożsamienie lub przeciwsta­wienie elementów osiąga się tutaj za cenę pew­nego — czasami bardzo znacznego — wysiłku, również emocjonalnego. Ich głębokie sensy ujawniają się w wyniku przebudowy wyobra­żeń: coś jednakowego okazuje się czymś od­miennym, i odwrotnie. Poza tym aspekty for­malne i treściowe (modus i obiekt), które tak precyzyjnie rozgranicza logika, w tekście arty­stycznym ...

Lew podnosi się na łapy, jak żywy. Zaskocze­nie, jakie wywołuje ten ruch u widza, a więc i jego doniosłość znaczeniowa wynika stąd, że fotografia nie ukrywa, lecz podkreśla jego „marmurowość”, posągowość. Dynamika obrazu wchodzi w konflikt ze statycznością obiektu. Jednakże wrażenie to osiąga się też za pomocą innych środków: wiedząc, iż mamy przed sobą P°sąg, nie możemy wątpić, że kadry ...

Rozróżniając w kadrze kategorie obiektu i modusu, będziemy od tej pory zawsze mieli na uwadze ich względność oraz zdolność do wza­jemnej wymiany w przekazie artystycznym. Rozpatrzmy to najpierw na przykładzie po­jedynczej fotografii. Jej odpowiednikiem na taśmie filmowej będzie klatka. Otóż już tutaj napotykamy kompozycję. Obiekty wchodzą we wzajemne stosunki wytwarzając pewną rela­cję znaczącą, której semantyka nie sprowadza się do mechanicznej sumy ...

Na tym poziomie będziemy mieli jeszcze do czynienia z tym samym mechanizmem, który działa w malarstwie lub grafice. Właściwy efekt filmowy rodzi się dopiero w momencie, gdy jedną klatkę zestawiamy z drugą, tj. gdy na ekranie powstaje opowiadanie. Może ono wyniknąć z zestawienia klatek, na których sfotografowano różne obiekty, lub też z łań­cucha klatek, w których jeden obiekt zmienia swe ...

W tym świetle przeciwstawienie Andre Ba­zina nabiera innego sensu. Wskazuje ono na całkowicie realny fakt w historii kina, kiedy ma się na uwadze zorientowanie prądów arty­stycznych na odtwarzanie potocznego życia lub na konstruowanie koncepcji artystycznych, zorientowanie na montaż fragmentów taśmy fil­mowej lub też na filmowanie „w jednym ka­wałku” z przewagą gry aktorskiej. Jednak przypuszczając, że uniknięcie, ingerencji reży­serskiej jest osiągalne ...

Spostrzeżenie Bazina dotyczy nie tylko rze­czywistego, ale i bardzo istotnego faktu z dzie­jów tej sztuki. Żeby go jednak zrozumieć, trze­ba wziąć pod uwagę, że to, co francuski teore­tyk uważa za dwie odrębne i z natury prze­ciwstawne tendencje w konstruowaniu filmu, z których każda jest immanentnie zamknięta w sobie, w rzeczy samej stanowi dwie biegu­nowo różne i antagonistyczne dźwignie jedne­go mechanizmu. ...

Jednak z natury swej nie wyczer­puje ona tego związku. Tak na przykład w li­teraturze ukierunkowanie jakiejś koncepcji ideowej lub artystycznej na poezję lub prozę nie wyklucza faktu, że same w sobie poezja i proza są formą życia literatury i są zdolne wy­rażać najrozmaitsze koncepcje ideowe.By uzmysłowić sobie swój status artystycz­ny, kino musiało zacząć od wytłumaczenia naj­bardziej jawnych, umownych form języka ...