W świecie filmu

AKUSTCZNA FORMUŁA

Lew Tołstoj, którego bardzo zainteresował rodzący się kinematograf, nazwał go ..wielki niemową . W ewolucji sztuki filmowej warun­ki techniczne układały się tak, że film dźwię­kowy poprzedzała długa epoka niemego roz­woju. Dużym jednak błędem byłoby sądzić że kino znalazło swoj język i przemówiło dopiero z chwilą jego udźwiękowienia. Wreszcie istnieją języki mające obie te formy. Należą do…

W świecie filmu

KSIĄŻKI I GAZETY

Czytając książki i ga­zety, otrzymujemy informację wprost z tekstu pisanego — bez pośrednictwa dźwięków. W końcu, ludzie niemi również rozmawiają ze so­bą, posługując się przy wymianie informacji językiem gestów. Znaczy to, że „niemy’' i „nie mający języka to pojęcia bynajmniej nie identyczne. Czy zatem kino wszelkie — „nieme” i dźwiękowe, ma swój własny język? Aby odpowiedzieć na…

W świecie filmu

ZNAK

Po to, aby spełniać swoją funk­cję komunikacyjną, język musi dysponować , —systemem znaków. Znak — to wyrażona w sposób materialny zamiana przedmiotów, zja­wisk i pojęć w procesie wymiany informacji w zbiorowości. A zatem, podstawową cechą znaku jest zdolność spełniania funkcji zastępo­wania. Słowo zastępuje rzecz, przedmiot, poję­cie; pieniądze zastępują koszt, pracę społecznie niezbędną; mapa zastępuje teren;…

W świecie filmu

NIE PODLEGA ZMIANIE

Nie podlega zamianie powietrze, którym człowiek oddycha, chleb, który je, ży­cie, miłość, zdrowie. Jednakże na równi z nimi otaczają człowieka przedmioty, których war­tość ma znaczenie społeczne i nie odpowiada ich bezpośrednim właściwościom przedmioto­wym. Przykładowo, w opowieści Mikołaja Go­gola Pamiętnik szaleńca pies opowiada w liście do swojej przyjaciółki o tym, jak jego właści- cael otrzymał order: „Jest…

W świecie filmu

ZUPEŁNIE BEZ ZAPAŁU

Raz nawet do mnie się zwrócił z pytaniem: — Jak myślisz Maggie, dostanę czy nie dostanę? — Nic a nic z tego nie mogłam zrozumieć, obwąchałam jego but i odeszłam”. Ale oto generał otrzymał order: „Po obiedzie wziął mnie na ręce, podniósł do swojej szyi i po­wiedział: — Spójrz no, Maggie, co ja tu mam!…

W świecie filmu

ZNAK ZMIANY

Bohater Gogola żyje w świecie, w którym znaki społeczne przesłania­ją i pochłaniają ludzi z ich prostym, natural­nym usposobieniem. Komedia Włodzimierz stopnia, nad którą Gogol pracował, miała się zakończyć obłąkaniem bohatera, który uroił sobie, że zamienił się w orde Znaki, stworzone po to, by ułatwić komunikację i zastępować, rzeczy, wyparły człowieka. Proces alienacji „stosunków międzyludzkich i…

W świecie filmu

OBOWIĄZUJĄCY NOŚNIK

Ponieważ jednak każdy znak musi z koniecz­ności mieć również obowiązujący go nośnik materialny, jednolitość strony materialnej i tre­ści staje się jednym z podstawowych wskaźni­ków dla sądzenia zarówno o znakach pojedyn­czych, jak i w ogóle o systemach znaków.Jednakże język nie jest mechanicznym zbio­rem odrębnych znaków; zarówno treść, jak i wyrażenie w każdym języku stanowią zorga­nizowany system…

W świecie filmu

SYGNALIZACJA Z USTERKĄ

Wyobraźmy sobie sygnalizację świetlną z jedną nieznaczną usterką: sygnał czerwony i sygnał żółty funkcjonują normalnie, w zie­lonym zaś wybita jest szybka i świeci się zwyczajna biała żarówka. Mimo oczywistych trudności, jakie sprawi taka sygnalizacja kie­rowcom, nadal może przekazywać właściwe sygnały, gdyż nośnik znaku „zielone” światło nie istnieje jako znak pojedynczy, lecz jako część systemu znacząc…

W świecie filmu

ODRĘBNE ZJAWISKA

Fakt, że znaki nie istnieją jako odrębne, roz­proszone zjawiska, lecz są systemami zorgani­zowanymi, stanowi jedno z podstawowych uporządkowań języka. Jednakże oprócz uporządkowań semantycz­nych język zakłada jeszcze inny porządek . Należą do niego reguły łączenia poszczególnych znaków w sekwencje, zdania, zgodnie z normami danego języka.Takie, dostatecznie szerokie pojęcie języka, obejmuje cały krąg systemów komunikacyjnych i unkcjonujących w ludzkiej…

W świecie filmu

RÓŻNE ASPEKTY

W dalszej części rozważań będziemy jeszcze wracali do różnych aspektów języka w’takim stopniu, w jakim będzie to konieczne dla zro­zumienia artystycznej istoty kina. Obecnie zatrzymamy się tylko nad jednym zagadnieniem: języka trzeba się uczyć. Opanowanie języka, w tym również języka ojczystego, jest zawsze rezultatem uczenia się. Ale kto, gdzie i kiedy uczy u nas miliony…