Kadr po­zostaje taki sam, niezależnie od tego, na jak wielki ekran by go rzucić. Jest to tym bardziej godne uwagi, iż w bezpośrednich odczuciach różnica jest oczywiście bardzo duża. W jednej ze swoich prac Siergiej Eisenstein opowiadał, jak (w latach dwudziestych) w czasie podróży zagranicznej radzieccy twórcy byli wstrząśnię­ci, oglądając swoje filmy na znacznie większych podówczas ekranach zachodnich. Nie bez ...

Takie percypowanie wielkości przedmiotów ukazanych na ekranie świadczy o  wyłączeniu przestrzeni ekranowej z otaczają­cej ją przestrzeni świata realnego.Dążąc do utożsamienia świata ekranowego ze znanym nam światem rzeczywistym (pierwszy bowiem jest dla nas modelem drugiego — po­za tym swoim przeznaczeniem utraciłby on wszelki sens), powiększenie lub zmniejszenie wymiarów przedmiotu na ekranie (zmianę pla­nu) tłumaczymy sobie jako powiększenie lub zmniejszenie odległości od przedmiotu ...

Powiększenie przed­miotu (zbliżenie się do niego obserwatora) nie łączy się z zamianą całości przez część, jak to się zdarza w kinie. Istotne jest coś jeszcze: w świecie rzeczywistym przedmiot wprawdzie po­większa się .przy zbliżaniu się, ale kurczy się pole widzenia obserwatora, natomiast przy oddalaniu się od obiektu — rozsze­rza się pole widzenia. Z kolei w kinie — a jest to ...

Właśnie dzięki tej właściwości zmiana wiel­kości obrazu (planu) może stać się w filmie wyrazicielem najróżnorodniejszych znaczeń nieprzestrzennych. Widz, który nie rozumie ję­zyka kina i nie zapytuje: „Co znaczy przed­stawienie na ekranie tylko oka, głowy lub rę­ki?” — widzi pokawałkowane ciało ludzkie i powinien (tak też istotnie było z pierwszymi widzami w okresie wprowadzania zbliżeń) do­znawać wyłącznie uczucia wstrętu i przeraże­nia. ...

Wiadomo, że w hollywoodzkim kinoteatrze, kiedy Griffith po raz pierwszy pokajał ujęcie sfilmowane w zbliżeniu i olbrzymia odrąbana głowa uśmięchnęła się do publiczności, wybuch­ła panika”. Takie są skutki percypowania przestrzeni filmowej jako przestrzeni naturalnej. A prze­cież dziewczyna, o której pisze Bela Balazs, rzeczywiście widziała poucinane głowy, ręce i nogi, widziała je na własne oczy. A skoro obraz ekranowy jest bardzo podobny ...

Wynika stąd fundamentalny wniosek: za sprawą przekształ­cania nieskończonej przestrzeni w kadr obrazy stają się znakami i mogą oznaczać nie tylko to, co wizualnie odzwierciedlają. Nad tym, co mo­gą oznaczać zbliżenia i plany ogólne, będziemy się zastanawiać nieco później. Obecnie ważne jest to, że są one zdolne stać się znakami umownymi, że z prostych odbitek rzeczy po­trafią przekształcać się w słowa ...

Kadr wchodzi do całości filmowej za­chowując samodzielność nosiciela odrębnego znaczenia. Właśnie owa podtrzymywana przez całą strukturę języka filmowego odrębność kad­ru stwarza ruch obustronny, czyli dążenie do przezwyciężania samodzielności kadru i włą­czenia go w bardziej złożone jednostki znacze­niowe lub też rozbicia na elementy znaczące niższych poziomów.Kadr pokonuje swoją odrębność w przebiegu czasowym dzięki montażowi. Następstwo dwóch kadrów, jak zauważyli to już ...

Dawno już stwierdzo­no, iż ruch na ekranie wywołuje wrażenie głębi (zwłaszcza ruch po osi prostopadłej do płasz­czyzny ekranu). Czeski teoretyk sztuki Jan Mukarovsky już w latach trzydziestych wskazywał na analogiczną funkcję dźwięku. Dźwięk przesunięty względem swojego źródła wywołuje wrażenia przestrzenne. Mukarovsky proponował pokazać na ekranie pędzącą na pu­bliczność furmankę, a w warstwie dźwiękowej utrwalić tupot kopyt konia, którego na ekranie ...

Wielki językoznawca szwajcarski, twórca lingwistyki strukturalnej Ferdinand de Saussure, określając istotę mechanizmów językowych pisał: „W języku wszystko sprowadza się do różnic, lecz również wszystko sprowadza się do ugrupowań”.  Wykrycie i opisanie mecha­nizmu podobieństw i różnic pozwoliło współ­czesnej lingwistyce nie tylko głęboko wniknąć w istotę tak złożonego zjawiska społecznego, jakim jest język, ale przyczyniło się do stworze­nia ogólnego schematu komunikacji i ...

Mechanizm rozróżnień i upodobnień warun­kuje strukturę języka kina. Każde przedsta­wienie na ekranie staje się znakiem, czyli m a znaczenie, niesie informację. Jednakże znaczenie to może mieć dwojaki charakter. Z jednej strony, obrazy na ekranie odtwarzają jakieś przedmioty ze świata rzeczywistego. Mię­dzy tymi przedmiotami a obrazami na ekranie wywiązuje siię stosunek semantyczny. Przed­mioty stają się znaczeniami wyświetlanych na ekranie obrazów. Z ...